Michał Marczak, jeden z prekursorów regionalizmu w Polsce, nie był rodowitym tarnobrzeżaninem, ale swoim życiem wpisał się w historię miasta i regionu. W 80. rocznicę jego śmierci, w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Tarnobrzegu, noszącej jego imię, zostanie otwarta wystawa poświęcona jego postaci i twórczości.

Na wystawę przygotowaną w MBP w Tarnobrzegu składają się zdjęcia, rękopisy, publikacje oraz listy ukazują Michała Marczaka nie tylko jako pasjonata bibliotekarstwa i lokalnej historii, ale też jako człowieka.

Wystawa zostanie otwarta 18 listopada 2025 roku (w rocznicę śmierci M. Marczaka), o godz. 18.00 w Bibliotece Głównej przy ul. Szerokiej 13 w Tarnobrzegu.

Wprowadzeniem do wystawy będzie wykład dr Małgorzaty Lis – autorki publikacji "Z Grywałdu na Uniwersytet Jagielloński: życie i działalność kulturalno-oświatowa Michała Marczaka (1886-1945)”.

Ekspozycja czynna będzie do 9 stycznia 2026 roku od poniedziałku do piątku w godz. od 10.00 do 16.30.

Michał Marczak urodził się w Grywałdzie. Po ukończeniu Gimnazjum w Nowym Sączu, gdzie zdał maturę w 1908 roku, rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Już w ich trakcie podjął pracę w bibliotece Muzeum Książąt Czartoryskich oraz na krótko w bibliotece Akademii Umiejętności.

Od 1913 roku aż do śmierci związany był z rodziną Tarnowskich i ich zbiorami zgromadzonymi w Zamku Dzikowskim.

Dla Tarnowskich szybko stał się kimś więcej niż pracownikiem - bibliotekarzem, traktowano go bardziej jako domownika. W trakcie pożaru, który w 1927 roku strawił zamek, to on zorganizował akcję ratowniczą, która pozwoliła na uratowanie większości zbiorów.

Jednocześnie Michał Marczak był wnikliwym badaczem regionalnej historii i kultury, będąc jednym z prekursorów polskiego regionalizmu.

W Dzikowie, podczas pierwszego pobytu, który trwał od 1913 do 1930 roku, Michał Marczak oprócz prac nad skatalogowaniem zbiorów (30 tysięcy woluminów) zinwentaryzował i zabezpieczył bibliotekę parafialną w Miechocinie. Pracował także jako nauczyciel w Państwowym Gimnazjum w Tarnobrzegu, napisał wiele publikacji poświęconych regionowi, publikował także w prasie, również ogólnopolskiej.

Po opuszczenia Tarnobrzega kierował oświatą pozaszkolną i Centralną Biblioteką Pedagogiczną w Brześciu, pracując również jako wizytator szkolny. Od 1934 roku piastował funkcję radcy ministerialnego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

W czasie okupacji niemieckiej udzielał się w tajnym nauczaniu. W lipcu 1944 roku powrócił do Dzikowa. Konserwował wydobyte z ukrycia zbiory Tarnowskich, pilnował ich przed rozkradzeniem. Zmarł nagle 18 listopada 1945 roku.

Fot. mat. MBP w Tarnobrzegu