Z udziałem przedstawicieli władz samorządowych, biskupa sandomierskiego Krzysztofa Nitkiewicza, a a także delegacji reprezentujących szkoły i organizacje społeczne, w Staszowie odbyły się obchody upamiętniające 80. rocznicę likwidacji getta i zagłady miejscowej gminy żydowskiej.

Uroczystości rozpoczęły się na cmentarzu - lapidarium przy ulicy Kościuszki, który jest jednym z nielicznych, namacalnych śladów po żydowskiej społeczności Staszowa. Nekropolia odnowiona została dzięki staraniom nowojorczyka Jacka Goldfarba, którego rodzinne korzenie wywodzą się z ziemi staszowskiej.

Historyk, dr Dariusz Kubalski, przywołał słowa papieża Jana Pawła II, który o martyrologii Żydów powiedział: "Mordowano ich na naszej ziemi, może po to, by ją zhańbić. Ale nie można zhańbić ziemi śmiercią niewinnych ofiar. Przez taką śmierć ziemia staje się świętą relikwią".

- Kiedy katolicy i Żydzi żyli w Staszowie obok siebie, znali nawzajem swoje obyczaje i religię. Gdy tych ludzi zabrakło, zatraciliśmy wzajemne relacje - mówił z kolei biskup K. Nitkiewicz. - Dzisiaj, gdy dialog polsko-żydowski rozkwita na nowo, jesteśmy zobowiązani, aby odkryć kim są Żydzi, co ze sobą przynoszą. Mamy z nimi wiele wspólnego. Chociażby doświadczenia wojenne i emigracyjne.

Burmistrz Staszowa Leszek Kopeć zaznaczył, że przed wojną społeczność żydowska stanowiła ponad 50 proc. mieszkańców miasta i miała znaczący wpływ na jego rozwój, zarówno gospodarczy, jak i kulturalny. Starosta Józef Żółciak zwrócił uwagę, że w sytuacji, gdy za naszą wschodnią granicą toczy się krwawa wojna, i gdy jesteśmy znów świadkami mordów na niewinnych ludziach, rocznice takie, jak ta, skłaniają do tym większej refleksji i zadumy.

Kulminacyjnym momentem uroczystości było wspólne, odczytanie nazwisk i imion ofiar z listy nekrologów zawartej w Księdze Staszów (Sefer Staszow).

W ramach obchodów można było ponadto zwiedzić wystawę judaików przygotowaną przez Muzeum Ziemi Staszowskiej oraz wystawę prac malarskich Jesekiela Kirszenbauma zwanego Duvdiwanim w Staszowskim Ośrodku Kultury. Był także koncert pieśni żydowskich oraz prezentacja książki Dariusza Kubalskiego pt "Po drugiej stronie miasta. Staszowskie getto".

Fot. P. Majczak