Termostaty z kapilarą – zastosowanie, budowa i zasada działania

Termostaty z kapilarą to sprawdzone i precyzyjne elementy stosowane w instalacjach grzewczych, chłodniczych oraz w urządzeniach przemysłowych. Ich konstrukcja umożliwia dokładny pomiar temperatury w miejscu oddalonym od samego korpusu sterownika, co przekłada się na wysoką funkcjonalność i szerokie możliwości montażowe. W praktyce są wykorzystywane wszędzie tam, gdzie wymagane jest stabilne i niezawodne sterowanie temperaturą medium.

W instalacjach grzewczych, szczególnie w systemach wykorzystujących kolektory słoneczne, zasobniki ciepłej wody czy kotły grzewcze, często stosuje się rozwiązanie takie jak termostaty z kapilarą, które umożliwiają pomiar temperatury bezpośrednio w tulei zanurzeniowej lub w wybranym punkcie instalacji. Dzięki temu możliwe jest efektywne sterowanie procesem podgrzewania wody i zabezpieczenie systemu przed przegrzaniem.

Czym są termostaty z kapilarą?

Termostat kapilarny to mechaniczne urządzenie regulacyjne wyposażone w czujnik temperatury połączony z korpusem za pomocą cienkiej rurki – kapilary. Wewnątrz kapilary znajduje się czynnik (najczęściej ciecz lub gaz), który reaguje na zmiany temperatury poprzez zmianę objętości lub ciśnienia.

Zmiana parametrów czynnika powoduje przemieszczenie membrany lub mieszka w korpusie termostatu, co skutkuje załączeniem lub rozłączeniem styku elektrycznego. W ten sposób termostat kontroluje pracę grzałki, pompy obiegowej, palnika lub innego elementu instalacji.

Najważniejsze elementy konstrukcyjne

• czujnik temperatury (sonda),
• kapilara o określonej długości,
• mechanizm przełączający,
• pokrętło regulacyjne zakresu temperatur,
• obudowa zabezpieczająca.

Długość kapilary może wynosić od kilkudziesięciu centymetrów do nawet kilku metrów, co daje dużą elastyczność montażową.

Zasada działania termostatu kapilarnego

Podstawą działania jest zjawisko rozszerzalności cieplnej czynnika znajdującego się w układzie czujnik–kapilara–mieszek. Wraz ze wzrostem temperatury czynnik zwiększa swoją objętość lub ciśnienie, powodując uruchomienie mechanizmu przełączającego.

W praktyce oznacza to:

• w przypadku osiągnięcia ustawionej temperatury – rozłączenie obwodu (np. wyłączenie grzałki),
• po spadku temperatury poniżej progu – ponowne załączenie urządzenia.

Tego typu regulacja zapewnia stabilną pracę instalacji grzewczej, ogranicza zużycie energii oraz chroni komponenty systemu przed przegrzaniem.

Główne zastosowania

Termostaty z kapilarą znajdują zastosowanie w wielu branżach. Najczęściej wykorzystywane są w:

Instalacjach grzewczych

• podgrzewaczach wody,
• zasobnikach CWU,
• buforach ciepła,
• kotłach na paliwo stałe, gazowych i olejowych,
• instalacjach solarnych.

Urządzeniach przemysłowych

• komorach grzewczych,
• suszarniach,
• urządzeniach gastronomicznych,
• systemach chłodniczych.

Dzięki odporności na wysokie temperatury oraz prostej budowie mechanicznej, rozwiązanie to cechuje się dużą trwałością i niezawodnością.

Zalety termostatów kapilarnych

W porównaniu z elektronicznymi regulatorami temperatury, modele kapilarne wyróżniają się kilkoma istotnymi atutami:

• brak konieczności zasilania czujnika,
• odporność na zakłócenia elektromagnetyczne,
• prosta i trwała konstrukcja,
• możliwość pracy w wysokich temperaturach,
• łatwy montaż i wymiana.

Dodatkowo ich działanie nie jest uzależnione od elektroniki, co czyni je rozwiązaniem szczególnie cenionym w instalacjach wymagających wysokiej niezawodności.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze?

Dobór odpowiedniego modelu powinien uwzględniać:

• zakres regulacji temperatury,
• długość kapilary,
• typ styku (NO/NC),
• maksymalne obciążenie elektryczne,
• sposób montażu (np. w tulei zanurzeniowej).

Warto także sprawdzić klasę szczelności obudowy oraz odporność na warunki środowiskowe, szczególnie w przypadku montażu w pomieszczeniach technicznych.

Termostaty z kapilarą w systemach solarnych i grzewczych

W nowoczesnych systemach wykorzystujących energię słoneczną niezwykle istotne jest skuteczne zabezpieczenie instalacji przed przegrzaniem. Termostat kapilarny może pełnić funkcję ogranicznika temperatury lub elementu sterującego pracą pompy obiegowej.

W ofercie producentów systemów grzewczych, takich jak Selfa, rozwiązania tego typu są stosowane jako elementy wspomagające bezpieczeństwo i efektywność instalacji. Ich zastosowanie w połączeniu z odpowiednio dobranymi kolektorami słonecznymi oraz zasobnikami pozwala na optymalizację pracy całego układu.

Podsumowanie

Termostaty z kapilarą to sprawdzone i uniwersalne urządzenia do kontroli temperatury w instalacjach grzewczych i przemysłowych. Dzięki prostej budowie, wysokiej trwałości oraz precyzyjnemu działaniu stanowią niezawodne rozwiązanie zarówno w domowych systemach ogrzewania, jak i w bardziej wymagających aplikacjach technicznych.

Odpowiedni dobór parametrów oraz prawidłowy montaż gwarantują bezpieczną i efektywną pracę całej instalacji przez wiele lat.