Życiową drogę i dorobek zawodowy Stanisława Szwarca-Bronikowskiego, cenionego podróżnika, reżysera i operatora filmowego, publicysty, żołnierza Armii Krajowej pokazuje nowa wystawa przygotowana przez Muzeum Okręgowe w Sandomierzu. Składają się na nią między innymi niezwykłe pamiątki z wypraw do najodleglejszych zakątków globu. Ekspozycja po raz pierwszy została udostępniona zwiedzającym w sobotę, podczas Nocy Muzeów.

Na wystawie zatytułowanej "Szwarc-Bronikowski. Podróże w nieznane" można zobaczyć unikatowe zbiory przywiezione przez globtrotera z dziewiczych zakątków świata położonych w Ameryce Południowej, Ameryce Północnej, Azji, Australii i Nowej Gwinei. Są wśród nich przedmioty codziennego użytku, narzędzia kultu, broń, biżuteria, minerały oraz owady i pajęczaki. Prezentowane są także dokumenty, odznaczenia wojskowe, nagrody - statuetki przyznane za realizację filmów i reportaży oraz wydane publikacje książkowe. Pamiątki te pochodzą z kolekcji rodziny Szwarc-Bronikowskich. Prezentowane są one na tle czarno-białych fotografii, w tym wielkoformatowych ujęć z dalekich podróży.

Jest to, jak podkreśliła Iwona Łukawska, pełniąca obowiązki dyrektora Muzeum Okręgowego, pierwsza wystawa biograficzna poświęcona Szwarcowi-Bronikowskiemu. Nieprzypadkowo przygotowana została w Sandomierzu, bohater ekspozycji urodził się na ziemi sandomierskiej, tutaj spędził dzieciństwo i lata szkolne oraz okres okupacji. - Jest naszym ziomkiem. Dlatego postanowiliśmy na nowo przybliżyć tę postać. Czynimy to z jeszcze jednego powodu: o ile w latach 60. i 70. filmy Szwarca-Bronikowskiego były emitowane w Telewizji Polskiej, tak obecnie tych materiałów nam brakuje. A zrealizował przeszło sto filmów popularnonaukowych o różnorodnej tematyce, która korelowała z jego pasjami, czyli: archeologicznej, etnograficznej, historycznej, przyrodniczej, geologicznej, paleontologicznej i religioznawczej. Poprzez naszą wystawę chcielibyśmy zachęcić Telewizję Polską do tego, aby sięgnęła do materiałów, które ma w swoich archiwach i pokazała je całemu światu. Jak podkreślają znani podróżnicy, filmy Stanisława Szwarca-Bronikowskiego były w okresie, gdy powstawały, oknem na świat. To były czasy, kiedy trudno było podróżować. Bohater naszej wystawy, ze względu na swoją działalność w czasie II wojny światowej oraz w okresie powojennym, również miał z tym trudności - przypomniała Iwona Łukawska.

Wystawa opowiada o związkach Szwarca-Bronikowskiego z naszym regionem. Można na niej zobaczyć choćby fotografie bohatera na tle staromiejskiej skarpy w Sandomierzu. Jeden z umieszczonych cytatów przypomina, że to tutaj rodziła się jego pasja odkrywcy: "Jeszcze jako gimnazjalista penetrowałem z kolegami (kreśląc dokładny plan) trzykondygnacyjne piwnice w sandomierskim Collegium Gostomianum oraz inne polskie lochy... Szperaliśmy też uporczywie w zakamarkach kościoła św. Jakuba... Chęć znalezienia i zobaczenia czegoś niezwykłego, a ukrytego przed ludźmi, zaraziła mnie rodzajem manii od wczesnego dzieciństwa".

A tym, jak ważne były dla podróżnika miejsca, w których się urodził i wychował, mówią te słowa przypomniane w przestrzeni ekspozycji: "Świat, który podziwiałem w podróżach, nie przyćmił przecież tego wszystkiego, co w kufrze pamięci noszę. Poza tym, mój akumulator przez ćwierć wieku ładował się w rodzinnych stronach: w Klimontowie i Sandomierzu".

Elementem wystawy jest film biograficzny przygotowany przez najbliższą rodzinę podróżnika i grupę zaprzyjaźnionych osób. Ekspozycji towarzyszy także wydawnictwo, w którym obok licznych fotografii z podróży znajdują się teksty wspomnieniowe autorstwa bliskich, przyjaciół i znajomych filmowca.

Stanisław Szwarc urodził się w 1917 roku w Górkach Klimontowskich, gdzie jego ojciec zarządzał majątkiem rodziny Karskich. Do szkoły powszechnej późniejszy podróżnik uczęszczał w Klimontowie, zaś do gimnazjum w Sandomierzu. Do wybuchu II wojny studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim oraz dziennikarstwo w Wyższej Szkole Dziennikarstwa. W czasie okupacji aktywnie działał w ruchu oporu ZWZ i AK. Był założycielem i redaktorem pism konspiracyjnych. Po II wojnie światowej działał w antykomunistycznym podziemiu. Przez wiele lat ukrywał się pod przybranymi nazwiskami, między innymi poległego przyjaciela - Bronikowski, które potem dodał do nazwiska rodowego, pracując jako malarz-ilustrator, fotograf i cieśla. Współpracował z organizacją Wolność i Niezawisłość. Był trzykrotnie aresztowany. W 1956 roku został dziennikarzem pisma "Dookoła Świata". W 1960 roku rozpoczął pracę dla Telewizji Polskiej, którą kontynuował przez 35 lat. W czasie podróży docierał do ostatnich cywilizacji pierwotnych, dokumentował ich wierzenia, kulturę i zwyczaje. Po odejściu na emeryturę zajął się pisaniem książek. Za swoją działalność w czasie II wojny światowej oraz pracę dziennikarską był wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Zmarł w 2010 roku. Pochowany jest na Powązkach w Warszawie.

Wystawa będzie prezentowana w Zamku Królewskim do końca sierpnia. Instytucja planuje również zorganizowanie przeglądu filmów Stanisława Szwarca-Bronikowskiego.