Z Sandomierza na wojenne fronty. Ukazała się biografia asa myśliwskiego Wacława Króla [ZDJĘCIA]

Był asem myśliwskim, walczył podczas II wojny światowej nad Polską, Francją, Wielką Brytanią i Afryką Północną. Był także autorem popularnych książek o tematyce lotniczej. Pułkownik pilot Wacław Król urodził się w Sandomierzu i to w tym mieście narodziła się jego fascynacja lotnictwem. Ukazała się książka poświęcona jego niezwykłym losom i dokonaniom.

W dniu jej premiery, 5 listopada, w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Jana Długosza w Sandomierzu odbyło się spotkanie z autorem biografii, Grzegorzem Kotowiczem.

::photoreport{"type":"see-button","item":"13684"}

W publikacji zatytułowanej „Pułkownik pilot Wacław Król. Biografia polskiego pilota myśliwskiego w świetle dokumentów archiwalnych” odtworzył on drogę życiową i wojskową pilota, korzystając z dokumentów archiwalnych, raportów bojowych, dzienników jednostek oraz zbiorów rodzinnych. Sięgnął do materiałów pochodzących z polskich, brytyjskich i francuskich archiwów, konfrontując je ze wspomnieniami i dotychczasowymi opracowaniami. Dzięki temu nie tylko przybliżył sylwetkę pilota, ale również zweryfikował niektóre utrwalone opisy walk i przypisywane mu zwycięstwa.

Zaczęło się od pokazów na sandomierskich błoniach 

Wacław Król urodził się 25 grudnia 1915 roku na sandomierskiej „Krakówce”. Jego rodzice prowadzili tam niewielkie gospodarstwo. W 1926 roku rozpoczął naukę w Państwowym Gimnazjum Męskim im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Sandomierzu, gdzie w 1934 roku zdał maturę.

– Rodzice przywiązywali bardzo dużą wagę do wykształcenia. Wacław należał do dobrych uczniów. Wspólnie z bratem udzielali korepetycji z greki i łaciny, w ten sposób wspomagając budżet rodzinny. Pomagali również w gospodarstwie. Zainteresowania lotnictwem rozwijał razem ze starszym bratem Tadeuszem. Przekaz rodzinny głosi, że pokazy lotnicze w 1933 roku na błoniach w Sandomierzu przesądziły o jego życiowej drodze. Postanowił zostać pilotem – mówił Robert Pęczkowski z wydawnictwa STRATUS.

Z Sandomierzem wiązało go nie tylko dzieciństwo i młodość. To tutaj poznał również swoją przyszłą żonę, Leokadię Pomorską.

Wacław Król ukończył kurs szybowcowy w Ustianowej, a następnie zgłosił się do wojska. Po szkoleniu w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie skierowano go do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. W 1937 roku otrzymał promocję oficerską.

Pierwszy przydział otrzymał do 123. eskadry myśliwskiej.

Wojenny szlak

Wacław Król wziął udział w kampanii wrześniowej 1939 roku. Później znalazł się we Francji, a następnie dotarł do Wielkiej Brytanii. Tam został skierowany do 302. Dywizjonu Myśliwskiego „Poznańskiego”.

Od lutego 1943 roku walczył nad Tunezją, uczestnicząc w działaniach polskich lotników w Afryce Północnej. W lipcu 1943 roku wrócił do Wielkiej Brytanii. Dowodził następnie różnymi jednostkami, a wojnę zakończył jako dowódca III Polskiego Skrzydła Myśliwskiego.

Wykonał 286 lotów bojowych. Przypisuje mu się osiem zwycięstw powietrznych pewnych, jedno prawdopodobne i jedno zespołowe. Za zasługi wojenne został odznaczony między innymi Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych.

Podczas spotkania w Sandomierzu przypomniano również o jego starszym bracie Tadeuszu, który zginął 3 września 1939 roku podczas lotu na akcję bojową.

Gorzki powrót do Polski 

W październiku 1947 roku wyruszył w drogę powrotną do Polski. Była to decyzja, na którą nie zdecydowało się wielu polskich pilotów walczących na Zachodzie.

W powojennej rzeczywistości jego wojenne doświadczenie i służba w Polskich Siłach Powietrznych na Zachodzie stały się jednak przeszkodą. Został negatywnie zweryfikowany i nie przyjęto go do służby wojskowej. W czasach stalinowskich wielokrotnie zmieniał miejsce zatrudnienia. Powojenne lata przyniosły mu również osobistą tragedię. W styczniu 1950 roku, niedługo po narodzinach syna Ryszarda, zmarła jego żona.

Dopiero po październikowej odwilży i częściowej liberalizacji życia politycznego w Polsce Król mógł wrócić do lotnictwa. 19 stycznia 1957 roku został powołany do lotnictwa wojskowego PRL.

Z pasji do lotnictwa narodziła się działalność pisarska

Wacław Król pozostawił po sobie również bogaty dorobek literacki. Opublikował kilkadziesiąt wspomnień i popularnohistorycznych opracowań poświęconych polskiemu lotnictwu. Wacław Król zmarł 15 czerwca 1991 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Jak podkreślił autor publikacji, Wacław Król był postacią nietuzinkową. Już w młodym wieku obejmował odpowiedzialne stanowiska dowódcze, a podczas służby musiał mierzyć się z wieloma przeciwnościami.

– Zmagał się z różnymi trudnościami, brakiem paliwa, części zamiennych i amunicji, a także z codziennymi problemami. Był bardzo lubiany przez podwładnych i szanowany przez przełożonych – zaznaczył Grzegorz Kotowicz.

Autor przyznał, że jego zainteresowanie postacią Wacława Króla narodziło się w dzieciństwie.  – W 1991 roku, gdy byłem małym chłopcem, dość poważnie zachorowałem. Wtedy, leżąc w domu, sięgnąłem po książkę „Mój Spitfire”. Mój ojciec poznał Wacława Króla w Bydgoszczy i kupił sporo jego książek – wspominał autor biografii.

Później przyszła kolej na następne publikacje, w tym „Walczyłem pod niebem Francji”. Zainteresowanie historią lotnika stopniowo przerodziło się w pasję do lotnictwa. Dzięki Królowi Grzegorz Kotowicz poznał świat lotniczy i trafił do aeroklubu w Świdniku.

– Przez cały ten okres szukałem informacji o Wacławie Królu, czytałem książki Bartłomieja Balcarza i Grzegorza Śliżewskiego. Kiedy zebrało się tego tak dużo, pomyślałem, że warto upamiętnić tę postać. Wtedy rozpocząłem pisanie książki – mówił Grzegorz Kotowicz.

Refleksje Sandomierzan 

Książka Grzegorza Kotowicza to nie tylko opowieść o wojennych dokonaniach pilota. Autor przedstawia również jego życie prywatne, rodzinne korzenie i powojenne losy. Publikację uzupełniają archiwalne fotografie, reprodukcje dokumentów, zestawienia zwycięstw powietrznych oraz bibliografia.

Ważną częścią pracy były kwerendy archiwalne. Jak podkreślano podczas spotkania, Wacław Król, prowadząc własną działalność pisarską, miał ograniczony dostęp do materiałów archiwalnych. Dziś sytuacja jest inna – część dokumentów została odtajniona, a badacze mogą korzystać z szerszego zasobu źródeł. Grzegorz Kotowicz wykorzystał tę możliwość, zestawiając dokumenty z różnych archiwów z biografią pilota i jego wspomnieniami.

Podczas spotkania nie zabrakło także pytań o rodzinny dom Wacława Króla na „Krakówce”. Jak wyjaśniła obecna na wydarzeniu członkini rodziny, drewniany budynek, w którym mieszkał przyszły pilot, już nie istnieje. Składał się z jednego dużego pokoju i kuchni. Został wyburzony, a w jego sąsiedztwie dom wybudowała krewna rodziny.

Osobisty wymiar opowieści uzupełniły wspomnienia Dariusza Czerwińskiego, który zwrócił uwagę na związki losów Wacława Króla z historiami jego wujków – Zygmunta i Mariana Żółcińskich. Oni również byli rodowitymi sandomierzanami i pilotami walczącymi w Bitwie o Anglię.

– Duży wpływ miało na to lotnisko istniejące w Sandomierzu. Chodziło tam wielu młodych ludzi – patriotów – mówił Dariusz Czerwiński.

Spotkanie promujące książkę „Pułkownik pilot Wacław Król” zorganizowały wydawnictwo STRATUS i Miejska Biblioteka Publiczna w Sandomierzu.