102 lata pięknego, szlachetnego życia. Zmarła Alicja Kaszyńska, zasłużona Sandomierzanka, łączniczka AK, animatorka kultury

Nie żyje Alicja Kaszyńska, w czasie II wojny światowej łączniczka Armii Krajowej, później zaangażowana w działalność na rzecz kultury i ochrony zabytków, prowadząca dom pracy twórczej. Miała 102 lata.  

„Żegnamy osobę szczególnie zasłużoną dla Sandomierza – kobietę, której działalność, inicjatywa i zaangażowanie na trwałe wpisały się w kulturalny dorobek miasta. Jej dokonania na zawsze pozostaną ważną częścią historii Sandomierza i będą inspiracją dla kolejnych pokoleń” –  napisały władze miasta w mediach społecznościowych.

Alicja Kaszyńska z domu Ziółek urodziła się 29 marca 1924 roku w Sandomierzu. Ukończyła szkołę w zakresie krawiectwa z tzw. małą maturą w Sandomierzu. Gdy nadszedł czas okupacji, wstąpiła do konspiracji, następnie została zaprzysiężona jako żołnierz Armii Krajowej. Otrzymała pseudonim „Sarna”. Miała wówczas zaledwie 15 lat.

W czasie okupacji pełniła niezwykle ważną rolę – była łączniczką na terenie Placówki i Obwodu Sandomierz. Przepisywała na maszynie informacje, które z nasłuchu zdobywał kolega. Następnie razem z siostrą Mirą przepisywały je na powielacz, który przechowywany był przez rodzinę Alicji w sieczkarni w zabudowaniach gospodarskich domostwa rodzinnego na Grodzisku. Odbite egzemplarze meldunków „Sarna” zanosiła niemal każdego dnia okupacji do restauracji Ireny Pfeifferowej, ps. „Jeż”, zastępcy kierownika łączności konspiracyjnej, skąd odbierała pocztę i dostarczała ją między innymi do apteki Siweckich oraz do sklepu Heleny Cybulskiej.

Pewnego razu Alicja otrzymała rozkaz, żeby zanieść małą „rzecz” do więzienia, znajdującego się w zamku. Miała przekazać przesyłkę będącemu w konspiracji strażnikowi. Dopiero w latach 90. od Leona Torlińskiego, ps. „Kret” dowiedziała się, że przyniosła do więzienia truciznę.

Przed Akcją „Burza” Alicja otrzymała kolejny rozkaz, by przewieźć pocztę do Placówki AK Dwikozy. Wybrała się tam rowerem. Po drodze zauważyła za sobą samochód z żołnierzami, którzy stali z bronią gotową do wystrzału. Bezwiednie skręciła w prawo, w polną dróżkę wiodącą do chłopskiej zagrody. Samochód pojechał prosto szosą. Dzięki temu zabiegowi uchroniła ważny meldunek przed przejęciem go przez niemieckiego okupanta.

Pod Pielaszowem-Wesołówką, gdzie stoczona została najbardziej krwawa walka Akcji „Burza” na Sandomierszczyźnie, walczył Janusz Kaszyński, przedwojenny oficer, po wojnie – mąż Alicji. Sama zaś „Sarna” została na czas bitwy siłą zatrzymana przez ojca, który jako działacz zbrojny podziemia miał słuszne przeczucie, iż starcie to może zakończyć się dla sandomierskiego batalionu AK tragicznie. Później przez wiele lat pani Alicja przygotowywała zbiorową mogiłę poległych pod Pielaszowem-Wesołówką do uroczystości rocznicowych.

W 1992 roku opuściła Warszawę, gdzie spędziła większość powojennego życia i wróciła do Sandomierza. Osiem lat po powrocie powołała do życia Dom Pracy Twórczej „Alicja”, miejsce plenerów artystycznych, spotkań literackich i kameralnych koncertów. W gościnnych progach domu bywali najwybitniejsi malarze, poeci, pisarze i reżyserzy oraz kombatanci z AK. Ona sama także zajmowała się działalnością twórczą – tkaniną artystyczną.

Sandomierzanka działała także w Społecznym Komitecie Odnowy Cmentarza Katedralnego. 

Alicja Kaszyńska otrzymała tytuł „Sandomierzanin Roku 2014” oraz wyróżnienie „Bene Meritus”. Została również uhonorowana Krzyżem Orderu Krzyża Niepodległości, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości. W 2020 roku otrzymała awans na stopień oficerski – porucznika Wojska Polskiego.

– To było wspaniałe życie – powiedziała "TN " w przededniu swoich setnych urodzin.