Relikwiarz Drzewa Krzyża Świętego znajdujący się w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu został umieszczony w nowym miejscu. Prezentowany jest w pomieszczeniu, w którym można również oddać się kontemplacji.

Dotychczas relikwiarz znajdował się w głównej sali ekspozycyjnej Domu Długosza. Biskup Krzysztof Nitkiewicz, inicjator zmiany wyjaśnił, iż zauważył, że niektórzy zwiedzający muzeum zatrzymywali się przy krzyżu na chwilę skupienia albo żeby się przy nim pomodlić.

W nowym miejscu są odpowiednie warunki do modlitwy i kontemplacji. W kameralnej, skromnie oświetlonej sali stoi wyłącznie gablota z relikwiarzem.

Zabytek został wykonany około 1340 roku, zapewne dla Mikołaja Wolweliniego, proboszcza kościoła św. Katarzyny w Brodnicy. Kosztowna oprawa złotnicza (srebro złocone, korale, kamienienie szlachetne) była przeznaczona dla przechowywanej w brodnickiej świątyni relikwii - cząstki Drzewa Krzyża Świętego. Relikwię darował kościołowi, którego budowę rozpoczęto w 1285 roku, jego fundator, ówczesny proboszcz Mikołaj z Sandomierza, a potwierdził to wielki mistrz krzyżacki Ludolf Koenig.

Jak podał Jan Długosz, relikwiarz został zdobyty przez wojska polskie po bitwie pod Grunwaldem, stąd jego nazwa Krzyż Grunwaldzki. W 1411 roku został ofiarowany przez króla Władysława Jagiełłę do kolegiaty, późniejszej katedry, w Sandomierzu, jako jeden z trzech monarszych darów dla drugiej pod względem znaczenia świątyni w diecezji krakowskiej. Podczas II wojny światowej Niemcy ukradli krzyż, udało się go odzyskać w 1945 roku. Towarzyszył on historycznemu wydarzeniu - podczas wizyty Jana Pawła II w Sandomierzu, 12 czerwca 1999 roku, niesiony był podczas procesji na wejście. Od tamtej pory zabytek prezentowany jest na ekspozycji w Muzeum Diecezjalnym. W 2009 roku został poddany konserwacji, którą przeprowadzono w pracowni na Wawelu.

Krzyż Grunwaldzki jest wyjątkowym przedmiotem również pod względem artystycznym. - Jego górna część pochodzi z warsztatów nadreńskich i przedstawia symbol 12 apostołów, albo 12 pokoleń, co różnie można interpretować. Na krzyżu są również emalie ze scenami pasyjnymi męki Chrystusa - powiedział ksiądz Andrzej Rusak, dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Sandomierzu.

Po raz pierwszy można było zobaczyć Krzyż Grunwaldzki w nowej sali w miniony piątek, 10 czerwca.