Brak porozumienia kosztował 10,5 mln euro! Co dalej z partnerstwem "Dolina Wisły"?

REGION. To miał być wspólny projekt rozwojowy trzech powiatów i nowa marka turystyczna regionu. Jednak Obszar Strategicznej Interwencji „Dolina Wisły” w dotychczasowym kształcie przestaje istnieć. Samorządy z powiatów opatowskiego, sandomierskiego i staszowskiego utraciły 10,5 mln euro przeznaczonych na inwestycje.

Partnerstwo tworzyło ponad 20 samorządów – miasta, gminy i powiaty. Głównym celem OSI było wykreowanie marki turystycznej pod nazwą „Dolina Wisły – Wyżyna Możliwości”, opartej na zasobach charakterystycznych dla regionu: dziedzictwie kulturowym, kulinariach i walorach przyrodniczych.

Gwoździem do trumny dla wspólnej inicjatywy okazało się odebranie jej pieniędzy. Stało się to w grudniu ubiegłego roku. Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego tłumaczył, że decyzja była konsekwencją stanowiska Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, które zobowiązało regiony do przekazania 10 proc. funduszy unijnych na cele związane z obronnością. Środki – jak podkreślały władze województwa – zostały przesunięte z projektów, w których wystąpiły opóźnienia w realizacji. Wśród nich znalazły się m.in. przedsięwzięcia realizowane w ramach OSI oraz projekt sandomierskiego szpitala.

W funkcjonującym od pięciu lat partnerstwie od dłuższego czasu trudno było o porozumienie, co utrudniało przygotowanie i przyjęcie strategii – kluczowego dokumentu warunkującego dalsze działania. Największe kontrowersje wzbudziła propozycja powiatu sandomierskiego dotycząca budowy Świętokrzyskiego Centrum Winiarstwa i Produktu Lokalnego.

Nowoczesny obiekt z przeszkloną elewacją miał powstać w Sandomierzu – na Wzgórzu Świętojakubskim, w sąsiedztwie klasztoru ojców dominikanów. Miały się tam mieścić m.in. sala konferencyjna na 200 osób oraz apartamenty dla turystów. Projekt miał już kompletną dokumentację i był przygotowany do realizacji.

Starosta sandomierski Marcin Piwnik podkreślał, że koncepcja – prezentowana jeszcze w poprzedniej kadencji – spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem. Przełomowym momentem okazały się jednak wybory samorządowe. W czasie kampanii nie odbywały się spotkania partnerów, a po wyborach w części gmin zmieniły się władze. Zmiany nastąpiły także w samorządzie województwa. Gdy wznowiono rozmowy, pojawiło się wyraźne niezadowolenie części gmin.

Kwestionowano przede wszystkim fakt, że znacząca część funduszy miałaby zostać przeznaczona na inwestycję w Sandomierzu. Samorządowcy pytali o konkretne korzyści dla gmin z powiatów staszowskiego i opatowskiego. Pojawiła się propozycja, aby środki przeznaczone dla „Doliny Wisły” podzielić proporcjonalnie do liczby mieszkańców poszczególnych gmin. Powiat sandomierski – widząc niezadowolenie samorządowców – zaproponował, aby realizację centrum przesunąć na drugi etap – pod warunkiem, że po zakończeniu inwestycji pierwszego etapu pozostaną wolne środki.

Zgodnie z nowymi założeniami w ramach partnerstwa miały powstać przede wszystkim trasy rowerowe oznakowane jednolicie na terenie całej OSI, system małej architektury oraz miejsca obsługi rowerzystów. Planowano również przygotowanie aplikacji turystycznej.

Jak teraz wskazuje starosta, zmieniały się koncepcje i oczekiwania partnerów, część przedstawicieli gmin nie uczestniczyła w spotkaniach, a niektórzy nie odpowiadali na korespondencję. W efekcie przeciągały się prace nad strategią, co ostatecznie doprowadziło do utraty finansowania.

Po cofnięciu środków w Sandomierzu odbyło się spotkanie samorządów zrzeszonych w OSI. – Samorządy poczuły się zobowiązane do wspólnej decyzji w sprawie dalszych losów inicjatywy, zwłaszcza że urząd marszałkowski – planując nową perspektywę finansową – pyta o istniejące partnerstwa i ich plany. W opinii większości samorządowców dotychczasowa struktura była zbyt rozbudowana. Lepszym rozwiązaniem ma być tworzenie partnerstw obejmujących obszar jednego powiatu – wyjaśnia starosta Marcin Piwnik.

Starosta nie wyklucza, że partnerstwo sandomierskie zostanie poszerzone o sąsiednie gminy z powiatu opatowskiego – Lipnik i Wojciechowice. Celem ma być realizacja zadań związanych z ochroną zabytków, kulturą, sportem i turystyką.

– Duże partnerstwo nie zdołało pogodzić różnych priorytetów samorządów. Każdy z partnerów miał własne zamierzenia, co utrudniało wypracowanie wspólnego stanowiska – mówi Ewa Kondek, wiceburmistrz Staszów.

Przyznaje, że to projekt centrum winiarstwa stał się „punktem zapalnym”, ponieważ nie wszystkie gminy chciały zgodzić się na przeznaczenie znacznej części środków na inwestycję realizowaną w Sandomierzu. Staszów w ramach OSI stawiał przede wszystkim na rozwój ścieżek rowerowych.

Z kolei burmistrz Klimontów Marek Goździewski uważa, że partnerstwo „Dolina Wisły” powinno zostać utrzymane – być może w zmienionym składzie. Gmina planowała m.in. budowę trasy rowerowej do zalewu w Szymanowicach, montaż wiat i miejsc odpoczynku, utworzenie deptaku przy siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej oraz budowę tężni z zagospodarowaniem terenu zielonego.

Dokumenty i wypracowane koncepcje nie trafią do kosza. Samorządy deklarują, że chcą je wykorzystać w innych dokumentach strategicznych lub w ramach nowych partnerstw. Oznacza to jednak start z innego poziomu i konieczność oczekiwania na kolejne rozdanie środków unijnych.

Jedno pozostaje niezmienne – aby skutecznie sięgnąć po fundusze w nowej perspektywie, samorządy będą musiały wypracować bardziej spójną i realistyczną formułę współpracy.