Średniowieczny krzyż procesyjny i miecz rycerski – przedmioty „wydobyte” z podziemi katedry w Sandomierzu pokazywane są w Domu Długosza. Otwarcie prezentacji tych, jak głosi tytuł wystawy, „nowych pamiątek świetności sandomierskiej kolegiaty”, poprzedził wykład poświęcony bł. Wincentemu Kadłubkowi.
::photoreport{"type":"check-for-article","item":"4177"}
Wykład zatytułowany „Mistrz Wincenty w Sandomierzu”, wygłoszony w sobotnie popołudnie w Muzeum Diecezjalnym, był kolejnym akcentem obchodów jubileuszu 800-lecia śmierci bł. Wincentego Kadłubka, patrona diecezji sandomierskiej. Dr hab. Marcin Starzyński z Uniwersytetu Jagiellońskiego przypomniał, że autor „Kroniki polskiej”, członek możnego rodu rycerskiego, znakomicie wykształcony, był w Sandomierzu prepozytem – stał na czele ówczesnej organizacji tutejszego kanonikatu. Epizod ten, mający miejsce tuż przed objęciem przez niego godności biskupa krakowskiego, był – podkreślił prelegent – krótki i enigmatyczny.
Potem biskup sandomierski Krzysztof Nitkiewicz wraz z pracownikami muzeum odsłonił gabloty z niezwykłymi eksponatami. Jakie były prawdopodobne okoliczności „wydobycia” miecza i krzyża z podziemi świątyni? Jak przypomniała dr Urszula Stępień, kustosz Muzeum Diecezjalnego, przez wiele wieków w tej części kolegiaty chowano ciała zmarłych. W 1843 roku, w czasie, kiedy administratorem diecezji sandomierskiej był ks. Wojciech Grzegorzowski, z powodu dużego nagromadzenia pochówków, zapadła decyzja o uporządkowaniu podziemi katedry.
– W tym celu wyniesiono trumny z grobów kościelnych, a szczątki pochowano w mogile zbiorowej na cmentarzu po południowej stronie katedry. W podziemiach pozostawiono pochówki biskupów sandomierskich. Z trumien wydobyto wówczas zapewne wiele przedmiotów zabytkowych, które były świadectwami przeszłości sandomierskiej kolegiaty, w podziemiach której zostało pochowanych wiele wybitnych postaci możnych świeckich, a także członków kapituły kolegiackiej, jednej z najważniejszych instytucji w średniowiecznej administracji kościelnej – wyjaśniła Urszula Stępień.
Na karcie inwentarzowej miecza powstałej przed 1920 rokiem widnieje informacja, że został przywieziony do Warszawy przez „wycieczkę artystyczną Marcina Olszyńskiego i Wojciech Gersona i innych ok. r. 1850”. Nie wiemy, jak mówiła pani kustosz, w jakich okolicznościach pozyskali oni krzyż procesyjny i miecz. Potem zabytki należały do Antoniego Strzałeckiego, uczestnika powstania styczniowego, artysty malarza, który w stolicy zgromadził imponująca kolekcję dzieł sztuki i pamiątek historycznych.
Podarował ją Muzeum Narodowemu w Warszawie. Krzyż trafił tam w 1918 roku i znajduje się w zbiorach instytucji do dzisiaj. Miecz z kolei przekazany Muzeum Narodowemu w 1919 roku, po 1920 roku był prezentowany w Muzeum Wojska, gdzie znajdował się do wybuchu II wojny światowej. Zrabowany przez Niemców, zaginął. W 2001 roku warszawski płatnerz Marek Sobucki wykonał replikę miecza na zlecenie dr. Jacka Macyszyna., ówczesnego dyrektora Muzeum Wojska Polskiego.
Krzyż procesyjny może pochodzić z połowy XIV wieku. Jest wykonany z drewna obłożonego blachą miedzianą ze śladami złoceń. Z kolei miecz znaleziony w podziemiach katedry, według kart inwentarzowej Muzeum Narodowego, następnie Muzeum Wojska, jest datowany na XIII, XV wiek. Wykonany został w stylu romańskim.
Obie pamiątki, krzyż i replikę miecza, można podziwiać w Muzeum Diecezjalnym do końca tego roku.
Więcej na ten temat będzie można przeczytać w najbliższym wydaniu "Tygodnika Nadwiślańskiego".
::news{"type":"see-also","item":"201652"}
terra sandomiriensis18:59, 30.04.2023
brawo sandomierz jedyna prawdziwa stolica tego regionu
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu tyna.info.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz
Auto zderzyło się z łosiem na drodze krajowej nr 79
Skąd wiesz, że kobiecie nic się nie stało? Wiesz co najwyżej że nie odniosła obrażeń fizycznych, ale te nie są jedynym źródłem uszczerbku na zdrowiu. Żenujący poziom.
Sceptyczny
20:02, 2026-11-21
Rusza sprzedaż biletów na mecz Siarka – Stal
Tyłko Siareczka pozdrawiam z Poznania
Tom
19:12, 2026-11-21
60 lat sandomierskiego „Ekonomika”
Wspaniała uroczystość była uczennicą w latach 1966 do 1971 wychowawca prof.Michal Kosztolowicz❤️
Ewa
18:56, 2026-11-21
Dezamet będzie produkował amunicję MAPAM
Władze Tarnobrzega chwalili się, że pod Sobowem powstanie fabryka dronów. Ale narazie powstała tam selekcja śmieci
Ciekawy
11:21, 2026-11-21