Wykonane ze srebra, kunsztownie zdobione naczynia do soli i innych przypraw, pochodzące z najróżniejszych wytwórni w kraju i za granicą, można podziwiać na otwartej dzisiaj (w poniedziałek, 26 stycznia) wystawie czasowej w Muzeum Zamkowym w Sandomierzu. Te niewielkie obiekty, powstałe w okresie od końca XV do początków XX wieku, w wielu przypadkach stanowią prawdziwe dzieła sztuki.

Ekspozycja zatytułowana „Srebro i sól. Solniczki z Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka” została przygotowana we współpracy z tą instytucją. Jej głównym celem jest przybliżenie znaczenia soli na przestrzeni wieków oraz roli, jaką odgrywały naczynia solne. Bogata i różnorodna kolekcja solniczek pozwala oglądającym prześledzić zmiany oraz rozwój formalny naczyń, zależny w dużej mierze od panującej mody, gustów nabywców, a także zwyczajów związanych z kulturą stołu.

::photoreport{"type":"check-for-article","item":"11202"}

Na wystawie prezentowane są rzadkie, niekiedy wręcz unikatowe obiekty kolekcjonerskie. Renata Grzebuła, adiunkt w Dziale Sztuki Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, jedna z kuratorek wystawy, zwraca uwagę na wyjątkowe zdobienia tych wyrobów rzemiosła artystycznego.

– Solniczki były przedmiotami służącymi nie tylko do podawania soli, ale również do podziwiania. Sól, drogocenna w dawnych czasach, musiała mieć odpowiednią oprawę. Na wystawie pojawiają się obiekty zdobione różnorodnymi motywami – zarówno roślinnymi i zwierzęcymi, jak i figuralnymi, takimi jak maski czy głowy ludzkie. Część tych zdobień jest dziś nieco zatarta, co wynika przede wszystkim z faktu, że obiekty te były w przeszłości używane oraz czyszczone – opowiadała Renata Grzebuła.

Kuratorka zwróciła uwagę na solniczkę wykonaną z agatu, pochodzącą z końca XV wieku, a także – jak przyznała – na swoją ulubioną: niewielką solniczkę w formie siedzącego ptaszka, wykonaną na początku XX wieku w Londynie.

W gablotach są także solniczki m.in. w kształcie czarki, tronu czy muszli. Zgromadzona przez Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka kolekcja tych przedmiotów zaliczana jest do najcenniejszych na świecie. Obiekty te pochodzą z najlepszych warsztatów i wytwórni w całej Europie i reprezentują style od gotyku, poprzez renesans, barok, klasycyzm i historyzm, aż po secesję i art déco.

Na wystawie solniczki zestawiono z przykładami innej kosztownej, srebrnej zastawy stołowej z XIX wieku, pochodzącej ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Zabieg ten pozwala ukazać szerszy kontekst kultury stołu oraz obyczajów związanych ze spożywaniem posiłków wśród elit dawnej Europy. W tej części ekspozycji znalazły się m.in. waza do zupy, kandelabry, legumiera,  bomboniera, kabaret na oliwę i ocet ze szklanymi karafkami, sosjerka i  puderniczka do cukru pudru.

Uzupełnieniem prezentowanego rzemiosła artystycznego jest ikonografia. Ciekawym elementem wystawy są również okazałe bryły soli kryształowej, nawiązujące do kopalni w Wieliczce – miejsca, skąd od wieków sól trafiała na najznamienitsze stoły Europy.

Dr hab. Mikołaj Getka-Kenig, dyrektor Muzeum Zamkowego w Sandomierzu, podkreślił, że kolekcjonowanie wyrobów srebrnego rzemiosła artystycznego stanowi wspólny obszar zainteresowań obu instytucji.

– Naturalnym krokiem było więc nawiązanie współpracy z Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka. Naszą ambicją jest jak najszersze rozwijanie współpracy instytucjonalnej. Cieszymy się, że tak ważne muzeum, będące opiekunem światowego dziedzictwa, jest naszym partnerem – powiedział dyrektor.

Dodał również, że jest to kolejna wystawa z dziedziny rzemiosła artystycznego prezentowana w Zamku Królewskim w Sandomierzu. – Rzemiosło artystyczne znajduje się w centrum zainteresowań naszego muzeum. Wynika to ze specyfiki zbiorów, ale także z faktu, że ta dziedzina stosunkowo rzadko pojawia się w polskim wystawiennictwie. Chcemy być w awangardzie jego popularyzowania – zarówno rzemiosła polskiego, jak i związanego z ziemiami polskimi – podkreślił dr hab. Mikołaj Getka-Kenig.

Drugą kuratorką wystawy jest Klementyna Ochniak-Dudek, kustosz i kierownik Działu Sztuki i Etnografii Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka.

Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do 31 stycznia przyszłego roku. Towarzyszyć jej będzie cykl wykładów poświęconych obecności soli w kulturze, sztuce, polityce, gospodarce oraz historii w szerokim ujęciu.